27 Haziran 2016 Pazartesi


                                       DEPREM KOMEDYENİ*

Yüzyılın felâketi sayılan Marmara depremi, her aile gibi onları da derinden sarsmıştı. Üç kişilik aile için zorunlu olarak yepyeni başlangıçların kapıları açılmıştı. Evin babası Selçuk Bey, eşi Nergis Hanım ve henüz lise öğrenimini sürdüren Yalçın’a dönerek:

“Valiliğe durumumuzu bildirdim. Büyük bir ihtimalle önümüzdeki hafta depremzedeler için hazırlanan kamplardan birine gönderileceğiz. Her türlü yeni gelişime hazır olmalıyız.” dedi.

Eşi ve oğlu, henüz birkaç gece önce sabaha karşı yaşadıkları şoku üzerlerinden tam olarak atamamışlardı. Bu nedenle Selçuk Beyin söylediklerini donuk bir şekilde onayladılar. Belki, Selçuk Bey de iç dünyasında yoğun bir duygu karmaşası ve çâresizlik yaşıyordu. Ancak bir baba olarak güçlü görünmek zorundaydı. “Erkekler ağlamaz.” denildiği için değil, yaşanan olağanüstü durum karşısında ne olursa olsun geminin kaptanının güçlü olması gerektiğine inandığı için moralini yüksek tutmalıydı.

Ağlamak mı?..

O da ağlamıştı elbet.

Depremin olduğu gece, herkes gibi aile olarak onlar da ertesi günün plânlarını yaparak yatmışlardı. Hattâ Nergis Hanım, eşinin ertesi gün katılacağı bir toplantıda giymesi için mavi gömleğini bile ütülemişti. Yalçın, yaz tatilini fırsat bilip satranç kursuna kaydolmuştu. Eğer deprem olmasaydı, ertesi gün onun için de yoğun geçecekti. Ya çok sevdiği eşi? Deprem gibi bir felâketi aklının ucundan dahi geçirmeyen Nergis Hanım da, ertesi gün için arkadaşlarıyla buluşma plânı yapmamış mıydı?

İnsanlar nasıl plânlar yaparlarsa yapsınlar, oyunu hayatın kendileri için önceden yaptığı plânlar kazanıyordu. Evet, hayat bir oyundu,  çoğu zaman oyuncularıyla dalga geçip, onlarla acı verici şekilde oynayan. Ölümün soluğunun yaşamın üzerinde olduğu saniyelerde, ilk uyanan Selçuk Bey olmuştu. Uykusu oğluna ve eşine göre daha hafifti. Yerle göğün birbirine karıştığı o ânı yaşayanlar için, bir saniye sonrasının ne getireceğini bilememenin derin girdabıyla çalkalanıyordu dünya. Apartmanlar, caddeler, duvarlar gizli bir güç tarafından önce yeraltına doğru çekiliyor, sonra tarifsiz bir basıncın etkisiyle hızla yukarıya doğru savruluyordu. Bu, defalarca tekrarlanıyordu. Bir aşağıya, bir yukarıya, bir aşağıya… Sonrasında, dünyanın kendi ekseni etrafında döndüğünü ispatlıyordu sanki bu gizli güç. Çalkalıyordu dünya gezegeninin o bölümünde ne varsa. Çığlıklar, haykırışlar gecenin karanlığına karışıyordu. Göz gözü görmüyor, yıkılan apartmanların betonları unufak oluyor, toz bulutu eşliğinde gecenin karanlığına savruluyordu. İşte o akşam, yıllardan sonra ilk defa ağlamıştı Selçuk Bey. Ailesiyle birlikte yaşadıkları apartman dairesi beşik gibi bir o yana bu yana sallanırken, kör-karanlıkta seslerini duyamadığı eşi ve çocuğuna seslenmişti önce. Seslenmek değil haykırmaktı onunki. Bir an için derin uykudaki sevdiklerinin öldüklerini sanmıştı. Aradan geçen birkaç dakika, aklını oynatma sınırına  getirmişti onu. Nelerden sonra korku ve panikle uyanan eşi ve oğlunun yaşadıklarını anladığında, gözyaşları boşanıvermişti yanaklarından. Üçü birbirine sıkıca sarılmış ve yan duvarları tamamen patlayarak çöken altıncı kattaki apartman dairelerinden  çıkabilmek için, kudurmuş köpek misali içindekileri kusan yeraltının biraz olsun sakinleşmesini beklemişlerdi. İşte en son o zaman ağlamıştı Selçuk Bey. Ölümü ensesinde hissettiği için değil, ölümün sevdiklerinin ensesinde olduğunu sandığı için ağlamıştı, hüngür hüngür.

Gecenin karanlığı iplik iplik dağılırken güne kavuşmanın ağır kokusu sarmıştı etrafı. Çığrından çıkmış mahşer kalabalığı, depremin ilk dakikalarından başlayıp, sabahın ilk saatlerine kadar çığlık çığlığa bir yaşam mücadelesi vermişti. İnsanlar, gün ağardığında domino taşları gibi birbiri üzerine yığılmış olan ve birer kibrit kutusunu andıran dev gibi apartmanların, nice canları yutan canavarlara dönüşmüş olduğuna donuk bir hüzünle şâhit oluyorlardı. Hayat, sessiz çığlıklara sahne oluyordu o sabah. İnsanlar, yıkılan evlerinin ve evlerini yuva hâline getiren  yakınlarının acılarıyla yüreklerini dağlıyorlardı. İlk dakikalardan itibaren, apartmanların altından, çok derinlerden gelen nefes sesleri, saatler geçtikçe kesiliyor, ölüme el pençe divan duruyordu sanki. Umut bitmedi hiç, günlerce dayandı yürekler. Yıkılan betonların metrelerce altından gelebilecek en ufak bir can sesiydi tek beklenen. Kimilerinin yanı başına konan umut kuşu daha fazla dayanamadı, uçtu gitti. Giden sevdikleriydi; yaşamlarını değerli kılan eşleri, evlâtları, dostları, komşuları ve kardeşleriydi. Sağ kalanların her soluk alıp verişleri işkenceden beterdi. Ölüme karşı zafer kazananlar, etraflarında yürekleri yangın yeri olan insanlar varken, yaşamın ve hayatta kalmanın ayrıcalığını algılamaktan yoksunlardı. Bir somun ekmekten bir küçük parça kopartıp, gerisini yanındaki on kişiye veren insanlar vardı o sabah. Her birinin o ekmekten sırasıyla birer parça bölüp, kalanı kadın erkek demeden kardeşiyle paylaştığı bambaşka bir bütünleşme vardı. Bir şişe suyun, birbirini hiç tanımayan ama depremin rüzgârının aynı güzergâha savurduğu insanlar arasında, ağızdan ağıza dolaştığı özel bir zaman dilimiydi o sabah. Çokluğun teklikte buluştuğu, yüzyılda bir değil, belki yüzyıllar boyunca rastlanamayacak derin bir yaşam algısı vardı o sabah. Belki de bütün algıların, gecenin alacakaranlığında tamamen tükendiği algısızlık hâliydi bu, kimbilir?

 
O sabah, Selçuk Bey ve ailesinin pek çok şanslı insan gibi; korkular, endişeler, çâresizlikler, isyanlar, umutsuzluklar ve yeniden yaşama tutunma arzusuyla dolup taştığı, ölümün ürkütücü karanlığından yaşamın umut dolu aydınlığına uzanmak için çırpındığı bambaşka bir sabahtı.

“Bütün sırtım ıslanmış.” dedi Yalçın, sabah uyanırken.

Ailesiyle birlikte şehir merkezinde boylu boyunca dizilen ve depremzedeler için tahsis edilmiş olan küçük deprem çadırlarından birinde kalıyorlardı. Kızılay çadırıydı bunlar. Her gün yaşanan artçı depremler nedeniyle en güvenlisi bu çadırlarda kalmaktı. Deprem sonrası ayakta kalabilen hasarlı evlere girmek, yetkililerce kesin olarak yasaklanmıştı. Birkaç parça eşyasını kurtarmak isteyenler engelleniyorlardı. Çünkü her an bir artçı deprem yaşanabilir ve hasarlı binalar yıkılabilirdi. Bu da, o sırada binaların içinde bulunacak insanlar için, ölüm anlamına gelirdi.

Nergis Hanım oğluna:

“Ne yapalım yavrum? Bu kadarını bulabildiğimize şükredelim. Toprak, fay hattının kırılmasından dolayı yarıklarla dolu ve yeraltı suları yüzeye çıkmış durumda. Yattığımız yerler ıslak. Birkaç gün daha sabredelim. Kısmetse depremzede kamplarına yerleşmek üzere  yakında yola çıkacağız.” diye cevapladı.

Yalçın hassas bir çocuktu. Söylediğiyle annesini üzmüş olabileceğini düşünerek üzüldü. Annesi onun bu durumunu fark edip, oğluna sarılarak yanağına bir öpücük kondurdu. “Canım oğlum benim, çok şükür Allah seni bize bağışladı.” dedi.

Delikanlının gözleri dolmuştu. Hüzünle mutluluk karışımı bir sesle:


“Sizi de bana.” diyerek, sevgiyle annesine baktı.


Sabah, eşi ve oğlu uyurken işlerini hâlletmek için erkenden çadır dışına çıkan Selçuk Bey de nihayet gelmişti. Elinde iki somun ekmek ve içi peynir dolu bir kutu vardı.

“Kamyonlarla şehir merkezinde dağıtıyorlardı, bize yetecek kadar aldım.” dedi umut dolu bir sesle.

Anne ve oğlu, her şeye ve her duruma rağmen, yaşama dört elle sarılmaları gerektiğini kendilerine hatırlatan bu sesi seviyorlardı. Üçü birlikte,  peynir ve ekmekten oluşan kahvaltılarını yaparak Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’ne gitmek üzere yola koyuldular. Aradan geçen kısa sürenin ardından, prefabrik bir büronun camına asılmış olan listeyi inceleyen Selçuk Bey:


“Nihayet sıra bize gelmiş” dedi. “Yarın yola çıkıyoruz gençler!”

Çadırlarına dönerken, depremin hayalet kente çevirdiği şehir merkezine hüzünle baktı Nergis Hanım. Yirmibeş yıl boyunca meslek hayatının tüm güzelliklerini burada yaşamıştı. Eşiyle birlikte memuriyet nedeniyle geldikleri bu kentten, hüzünle, acıyla ve zorunlu olarak göç etmenin dayanılmaz ağırlığıyla ayrılıyor olmak yüreğini burktu. Gençliklerinin en güzel yıllarını bu kentte yaşamışlardı. Oğlu Yalçın’ın doğumu, kurduğu dostluklar, komşuları, sevdikleri birer birer aklına geldi. Nergis Hanımın gözleri doluverdi. Depremde kaybettiği arkadaşlarını düşündü. Hâtıraların en özellerini yaşatan yuvasını, yıkılan apartmanlarını düşündü sonra. Yüreği öylesine dolmuştu ki, ağlamamak için kendini zor tutuyordu.

Yalçın’ın durumu farklı mıydı sanki? O da bu kentte doğup büyümüş, ilkokul ve ortaokul sonrası, sınava girerek öğrenim hakkını kazandığı lisenin ilk senesini burada okumuştu. Kolay mıydı, her şeye yeniden başlamak? Alışkanlıklarını, gözünün görüp kulağının duyduğu tüm güzellikleri bir çırpıda geride bırakmak? “Gençlik dönemi, geleceğe umutla bakma çağıdır” derler. Oysa Yalçın, üzerine sinen ve buram buram hüzün kokan duyguların ağırlığını benliğinden bir türlü atamıyordu. Bu, onun için hiç kolay olmayacaktı.

Selçuk Bey, eşinin ve oğlunun burukluklarını ve yaşadıkları şoku hâlâ üzerlerinden atamamış olduklarını bakışlarından ve konuşmalarından  anlıyordu Onlar için üzülüyordu, tıpkı bu acıyı yaşamış bütün insanlara üzüldüğü gibi. Ancak, bu kentten ayrılmanın onlara iyi geleceğini de biliyordu.

Kendisi için de hiç kolay olmayacaktı bu zorunlu ayrılık. Ne çâre ki, hayatı uzunca bir süre kucaklamak istemeyen depremzede bu kent, geride yıkılan evlerinden kalan birkaç parça eşya dışında, bir şey bırakmamıştı onlar için. O eşyaları da zâten, oğlu ve eşinden gizli olarak çıkartmıştı Selçuk Bey. Caddelerde, hasar gören binalara giriş-çıkış yapılmasın diye gündüz vakitlerinde bile nöbet tutan askerler vardı. Nöbetçi askerlerden biri tanıdığı çıkınca, Selçuk Bey bu şansı kullanmış, üçüncü kata kadar çöken ve zar zor boş alanlardan içine girilebilen altıncı kattaki dairedeki eşyalarını çıkarmak için izin almıştı. Asker de çok kısa süreliğine olmak kaydıyla ona izin vermişti. Gerçi çamur içindeydi çıkarabildikleri, ama olsun. Bunların çoğu zorunlu ihtiyaçlarıydı. Giyim eşyalarının bir bölümü, ayakkabılar, küçük koltuklar, birkaç mutfak eşyası, oturma odasındaki masa ve küçük sandalyeler, hasar görmemiş birkaç  fotoğraf albümü vb. Öyle çok kayıp vardı ki maddi olarak aslında! Büyük koltuklar, misafir odasındaki büyük masa ve sehpa takımı, gardıroplar, yıllarca kullanılmış olmalarına rağmen deprem öncesine kadar sağlam kalabilmiş olan eski perdeler, mutfak eşyalarının büyük bir bölümü, daha neler neler... hep çıkarılamayan eşyalar arasındaydı. Maddiyata düşkün biri değildi Selçuk Bey. Elinde olanı dağıtır, devamlı “Aza kanaat etmeyen çoğu bulamaz.” derdi. Ancak, yıkılan evlerindeki eşyaların ayrı bir anlamı vardı onun için. Eşyaların tamamına yakınını, eşiyle gençlik yıllarından beri, iki memur maaşıyla, taksit taksit alabilmişlerdi. Tırnaklarıyla kazarak gelmişlerdi bu noktalara. Oysa şimdi, hepsini geride bırakıyorlardı mecburen. En çok da, üzerlerine duvar yıkıldığından alınması mümkün olmayan siyah-beyaz fotoğraf albümleri içini acıtmıştı Selçuk Bey’in. Sanki bütün anılarını o evde, yıkılan apartman dairelerinde bırakıyormuş gibi geliyordu. Gözleri dolmuştu. Duygusal bir insan olmasına rağmen hüznü sevmezdi eskiden beri. Ama bu kez, hüznün benliğini  çepeçevre kuşattığını hissediyordu. Doya doya, hıçkıra hıçkıra ağlarken, geride bıraktığı evine yüreği kan ağlayarak bakıyordu. Tek tesellisi, evlâdı ve eşiyle birlikte, böylesine büyük bir felâkette sağ kalmış olmalarıydı.

Eski arabalarıyla, kendileri için belirlenen depremzede kampına doğru yola koyulmuşlardı. Marmara’dan İç Anadolu’ya geçiş pek de kolay olmadı onlar için. Yepyeni bir denize yelken açıyorlardı adeta. Yaşadıkları yoğun acıları geride bırakmak istiyorlardı her üçü de. Şehir dışından tanıdıklarının çoğu, deprem sonrası kendilerine telefonla ulaşarak geçmiş olsun dileğinde bulunmuşlardı. Uzak kentlerde yaşayan bazı dostları dil ucuyla da olsa, bu büyük travmayı atlatana kadar onları evlerinde misafir edebileceklerini söylemişlerdi. Bu ilgi ve  üstü kapalı teklifler bile büyük bir nimetti onlar için. Bu bitkin hâllerinde en azından moral oluyordu.  Selçuk Bey başta olmak üzere, hepsi bir an önce gidecekleri yeni yerleşim yerinde, kendi düzenlerini  kurmak istiyorlardı. Kampta kalırken bunun için plân yapacak epey zamanları olacaktı.

Sabah çıktıkları yol uzadıkça uzuyor, bir türlü bitmek bilmiyordu.

”Biraz mola verelim mi?”  diye sordu Selçuk Bey.


Nergis Hanım ve Yalçın evet anlamında başlarını salladılar. Yol üzerinde küçük bir lokanta gözlerine çarpmıştı. Oraya girip karınlarını doyurdular. Çaylarını yudumlarken, Yalçın:

“Baba” dedi merakla, “Hani senin işyerinden bir arkadaşın vardı, Tarık Amca. Onun tayini buralara çıkmıştı değil mi?”

 
Selçuk Bey zihnini toparlamaya çalıştı. Deprem onu yormuştu. Ailesini toparlamaya çalışmak, onlara yeni bir hayat kurabilmek için cesur adımlar atmak kolay şeyler miydi? Zihni de, en az bedeni kadar yorgundu bu yüzden.


“Hımmm, evet, galiba öyleydi Yalçın. Buraya yakın bir ilçedeydi sanırım.” diye cevapladı oğlunu.  Ardından da:

“Nereden aklına geldi Tarık Amcan şimdi?” diye merakla sordu.

“Hiççç,  birdenbire aklıma geliverdi işte baba. Onun da bir oğlu vardı hani, Aykut adında. Çocukken ikimiz oyun oynardık. Sonradan onlar başka kente taşınınca bir daha görüşememiştik.”


“Çok doğru” dedi Nergis Hanım. İyi insanlardı. Tarık Bey’in eşi Yasemin Hanımla yıllarca, özel günlerde birbirimizi telefonla arardık. Sonra hayat şartları mıdır nedir, koptuk birbirimizden. Zâten onlar da çok uzaktaydılar. Kimbilir, nasıllardır şimdi? Yıllar değiştiriyor insanı ne de olsa. Görsek birbirimizi tanıyabilir miyiz acaba?”

“Bilmem ki” dedi Selçuk Bey.

“Neden onlara uğrayıp bir merhaba demiyoruz?” diye söze karıştı Yalçın. Böylece ne kadar değiştiğinizi ve birbirinizi tanıyıp tanıyamayacağınızı da öğrenmiş olurdunuz.”


 “Neden olmasın?” dedi Selçuk Bey. “Haydi o zaman, istikametimiz Tarık Amcanın evi!”


 Gülüştüler…

Aradan yarım saat geçmişti ki, aradıkları adrese yaklaştıklarını anladılar. Her üçünün de içlerinde, eski dostlarını yeniden görecek olmanın heyecan dolu mutluluğu vardı.

Selçuk Bey, birkaç ay önce, çalıştıkları kurumun ülke genelindeki lojman olanaklarından bahsedilen bir ortamda bulunmuştu. Eski arkadaşlardan, emekli olanlardan ve tayinle başka yere gidenlerden konuşulurken, Tarık Bey’in de adı geçmişti. Onun bulunduğu yerdeki geniş imkânlardan bahsedilmişti. Hattâ onu ziyaret edenlerden biri, Tarık Bey’in yanına uğradığını söylemişti. Bu nedenle Selçuk Bey için, Tarık Bey ve ailesinin yaşadığı mekânı bulmak pek de zor olmamıştı.

“Hafta sonu olduğuna göre, Tarık da mutlaka evdedir.” dedi Selçuk Bey. Eğer onları evde bulamazsak müsait zamanda uğrarız yine. Biz bu yollardan, daha çookkkk gider geliriz nasıl olsa!”

Arabalarını yol kenarına park ettikten sonra Selçuk Bey, eşi ve oğluyla birlikte çam ağaçlarıyla dolu geniş bir alan içinde yer alan lojmana doğru ilerliyordu. Eski bir arkadaşını göreceği için heyecan duyuyordu. Büyük bir acıdan çıkıp gelmişlerdi oraya ne de olsa. Biraz olsun moral olacaktı bu karşılaşma. Üçünün de üzerlerinden depremin yorgunluğu akıyordu. Selçuk Bey kaç gündür tıraş olamamıştı. Nergis Hanım’ın ve Yalçın’ın üzerlerinde günlerdir giydikleri kot pantolon ve renkleri solmuş penyeler vardı. Selçuk Bey’in, yıkılan evlerinden kurtarıp çuvallara doldurduğu giysiler çamur içindeydi. Bu nedenle  giysilerin temizlenmeden giyilme olanağı  da olmadığından, kaç gündür, deprem gecesinin şokunda  ellerine ilk ilişen kıyafetlerle geziyorlardı.

Selçuk Bey, kapıdaki görevliye Tarık Bey’i sordu. Görevli, eliyle ikinci bloktaki evin ilk katını işaret etti. İlk katların zorlukları kadar, güzellikleri de vardır. Kimi zaman apartmanın bahçesiyle en yakın bağlantıyı kurma şansını hep ilk katta oturanlar yakalar. O sırada arkası dönük olarak bahçedeki çiçekleri sulayan adamı hemen tanımıştı Selçuk Bey. Gür saçlarından anlamıştı onun Tarık olduğunu. Yalnızca saçlarının rengi beyaza çalıyordu artık o kadar.

“Kolay gelsin Tarık Bey!” diye seslendi Selçuk Bey. Tarık Bey arkasını döndü ve görür görmez Selçuk Bey’i tanıdı:


“Oooo Selçukçuğum, hoş geldin, seni hangi rüzgâr attı buralara böyle?” dedi memnun bir ifadeyle. Selçuk Bey gülümseyerek:

“Deprem rüzgârı” diye cevap verdi.

Selçuk Bey, Tarık Bey’in omzuna dokunarak:


 “Şükür kavuşturuna.” dedi. Ardından eski dostuna “Uzun zaman oldu, nasılsın görüşmeyeli?” diye sordu.


Tarık Bey’in keyfinin yerinde olduğu her hâlinden belliydi. Anlattıklarına bakılırsa yıllar önce ailesiyle birlikte geldikleri bu yer ona; kariyer, maddi olanaklar ve geniş bir çevre kazandırmıştı. Birkaç dakikalık konuşmasından bile bunu anlamak mümkündü.

 
Daha sonra Nergis Hanım’a ve Yalçın’a dönerek  ayrı ayrı  hatırlarını soran Tarık Bey, evinin balkonuna doğru seslenerek:

 
“Aykuttt, bak oğlum kimler geldi, anneni de çağır, aşağıya gelin birlikte” dedi.


“Balkona çıkan çocuk, “Tamam baba!” dedikten sonra içeriye girdi.


Az sonra reçine ve gül kokularına bulanmış bahçede, eski dostlar kucaklaşıyor, yıllardır görüşememiş olmanın acısını çıkarıyorlardı. Kadınlar ve delikanlılar kendi aralarında ayaküstü de olsa derin bir sohbete dalmışlar, hasret gideriyorlardı. Yasemin Hanım, Nergis Hanım’a ağız ucuyla:

“Televizyonda izledik sizin oraları. Çok üzüldük depreme. Ağladığımı bilirim vallahi! Gelmiş geçmiş olsun Nergisciğim” dedi.


“Sağolun” dedi Nergis Hanım. Başka ne diyebilirdi ki zâten?

Böyle bir olayı bizzat yaşamış olmakla, uzaktan film izler gibi algılamaya çalışmak arasında dağlar kadar fark vardı elbette. Nergis Hanım bunu çok iyi biliyordu. Aynı acıyı bizzat yaşamamış olan insanlardan başka ne bekleyebilirdi ki? Onlar da haklıydılar kendilerince. Nergis Hanım, duygudaşlığın sınırlarının ne kadar daraldığını, yaşadıkları bu felâkete dışarıdan bakıp, onların iç dünyalarının derinlerine inme gereğini duymayanlar sâyesinde öğrenmeye başlamıştı artık.

Tarık Bey bir ara ortadan kayboldu. On dakika sonra geri geldiğinde, elinde  görünüşünden oldukça pahalı olduğu anlaşılan bir kamera vardı. Hiçbir şey demeden, üstelik bir izin bile istemeye gerek görmeden, Selçuk Bey’i, Nergis Hanım’ı ve Yalçın’ı kameraya çekmeye başladı. Ne olduğunu, adamın ne yapmaya çalıştığını anlayamadılar hiçbiri. Tarık Bey, elindeki kamerayı kullanırken, bulunduğu yerden geriye gidiyor, konumunu değiştiriyor, sözde farklı açılardan bir belgeselci edâsıyla misafirlerini kameraya çekmeye çalışıyordu. Birkaç dakika sürdü bu durum. Selçuk Bey en sonunda dayanamadı ve biraz da sinirlenerek:

“Tarık, sen ne yapıyorsun Allah aşkına? Depremden çıkıp geldik biliyorsun. Görmüyor musun, perişan durumdayız hepimiz?” diye sordu. Tarık Bey oldukça ukalâca ve her şeyi ben biliyorum edâsıyla:

“İyi ya işte, ben de onun için çekiyorum ya zâten.” diye cevap verdi.

Tarık Bey, misafirlerini hâlâ utanmadan  kameraya çekmeye devam ediyor, Selçuk Bey’in az önce kendisine söylediklerini sanki duymamış gibi hiç istifini bozmuyordu. Ayrıca garip bir şekilde, büyük bir televizyonda kameraman olarak görev yapıyormuşçasına kendinden emin bir tavır sergiliyordu. Bu da yetmezmiş  gibi, yaptığının çok özel bir iş olduğundan o kadar emindi ve bundan dolayı kendisiyle o kadar gurur duyuyordu ki, bunu yüzüne yayılan küstahça tebessümünden kolayca anlamak mümkündü.

Nergis Hanım ve oğlu birbirlerine bakıyorlar, “Ne yapıyor bu adam, neler oluyor burada? diye sorarcasına bakışlarını Selçuk Bey'e yöneltiyorlardı. Yasemin Hanım, belli ki eşinin bu saçma sapan hâllerine alışkındı. Hiçbir tepki vermiyor, yalnızca Tarık Bey'i izliyordu. Aykut da annesinden pek farklı sayılmazdı.

Selçuk Bey en sonunda dayanamadı ve:

“Tarık Bey, ne yapıyorsunuz siz Allah aşkına! “diye gâyet resmî ve kızgın bir ses tonuyla adama bağırdı.

“Ne yapacağım, kameraya çekiyorum sizi. İbret olsun insanlara diye. Depremzedelik nasıl bir şey, izleyip öğrensinler. Bunu arkadaşlarıma göstereceğim.” dedi adam utanmazca.


Selçuk Bey, genel olarak oldukça sakin bir mizaca sahipti. Ancak, yıllardır görmediği eski mesai arkadaşı Tarık Bey’in  son sözleri bardağı taşıran  damla olmuştu:

“Ne ibret olması! “İnsanlar Âlemi” belgeseli mi çekiyorsun be kardeşim!” diye bağırdı. “Anlaşılan tayin yerin, mevkiin değişince, sen onlardan daha fazla değişmişsin! Saçların ne kadar beyazladıysa, için de o kadar kararmış senin! Tühhh yazıklar olsun sana! Yüzyılın felâketinden çıkıp gelen ve seni ve aileni dost kabul ederek ziyaret eden insanlara yaptığına bak! Allah selâmet versin senin gibilere!

Sonra da, eşi ve oğluna “Haydi, gidiyoruz!” dedi sinirli bir şekilde.

 
Nergis Hanım eşini ilk kez böyle görüyordu. Oğluna “Haydi çocuğum, babanın dediğini yapalım” şeklinde bir bakış attı.

Selçuk Bey yine de büyüklük bizde kalsın düşüncesiyle, misafir oldukları aileye döndü ve onlara “Allahaısmarladık.” diyerek sinirli ve kırgın bir şekilde oradan ayrılmak üzere bahçe kapısına doğru yöneldi. Eşi ve oğlu da, hızla yürüyen Selçuk Bey’e yetişmeye çalıştılar. Elindeki kamerasını bir çocuğun oyuncağını tutması gibi sımsıkı tutan Tarık Bey, koşarcasına oradan ayrılan  eski mesai arkadaşının ardından, duyarsız bir insanla, ne olduğunu anlayamamış bir insanın mimiklerinin  karmaşası olan donuk yüz ifadesiyle bakakaldı. Hiçbir şey demeyi düşünmeden üstelik…


Aradan geçen bir saat boyunca, arabanın içinde tek bir kelime konuşmayan kalbi kırık üç insan vardı. Kırgınlıkları yalnızca, yaşadıkları trajediyi kendince adeta bir komediye dönüştürmeye çalışan eski bir dostun, insanı hayretler içinde bırakacak kadar düşük bilinç düzeyiyle  sergilediği davranışı değildi elbet. Tarık Bey, hayat yolculuklarında karşılarına çıkan, ruhsal anlayış seviyesi oldukça düşük, ne ilk, ne de son insan olacaktı. Bir hafta önce yaşadıkları deprem, binaları yerle bir etmemişti sadece. Yüreklerini de incitmiş, birer yıkıntı hâline çevirmişti. Her şeyin yaratıcıdan olduğunu bilmekle birlikte ellerinde olmadan kalplerinde derin bir yara açılmıştı. Kolu kanadı kırık kuşlar gibi hissediyorlardı kendilerini. Canlarının sağ olması en büyük şükür nedenleriydi. Ama ya depremde kaybettikleri sevdikleri, bizzat tanımadıkları hâlde acılarının ateşiyle yandıklarına şâhit oldukları insanlar? Ya sıcak yaz gününe karışan ve ortalığı sanki bir kasap dükkanındaki ağır kokulara bulayan, sokaklarda  oraya buraya saçılmış olarak bekletilen, içleri insan bedenleriyle dolu siyah ceset torbaları?.. Tüm bu görüntüleri ve hisleri, zihinlerinden ve benliklerinden atmaları kolay mıydı gerçekten?

Gün akşama dönerken, depremzedeler kampının giriş kapısında, hayata yeniden tutunmaya çalışan üç insan vardı. Yüzyılın felâketi olarak görülen yaşadıkları büyük olay karşısında; içlerinde beliren öfkelerine, hayata ve insanlara dâir kırgınlıklarına ve târifsiz yoğunluktaki acılarına rağmen yüreklerindeki sevgi ve umut dolu kıvılcımları yeniden aleve dönüştürmeye çalışan üç yaşam savaşçısı vardı.

(*): IHLAMUR, Nisan 2016, Sayı 42

 

 

 

21 Haziran 2016 Salı



                                                   UMUT YOKSUNU*

                                                                   I

     Mimarlık Fakültesinin kantininde soğuk limonatasını yudumlayan  Jale'nin gözleri ışıl ışıldı. Heyecanı ve mutluluğu her hâlinden anlaşılıyordu. Üniversiteden  mezun olmasına bir ay kalmıştı. Genç kız, ailesine verdiği sözü tutarak okulundan zamanında mezun olacağına çok seviniyordu. Yüreğindeki kıpırtıların ve târifsiz huzurun tek nedeni bu değildi tabi. Okulda tanıştığı ve çok sevdiği Kenan vardı yüreğini kanatlandıran. Yaşamın anlamını, aşkı, sevgiyi, her şeyi onda bulduğunu hissediyordu. Kenan onun hayatının erkeğiydi. Okulun ardından merhaba diyeceği yepyeni hayatının biricik prensiydi o.

      Jale, Kenan'la dört yıl önce tanışmıştı. Onu,  ilk defâ bu kantinde görmüş ve gördüğü anda ondan çok etkilenmişti.

     Sınav döneminin en yoğun olduğu zamanlardan birinde, arkadaşıyla birlikte kantine gelen delikanlı, diğer masalarda yer bulamayınca Jale ve arkadaşlarının bulundukları geniş masaya yönelmişti.  Jale ve Kenan'ın önce gözleri çarpışmıştı; sonra yürekleri. O an,  her ikisi de tuhaf bir şekilde yıllar boyunca birbirlerini beklediklerini hissetmişlerdi. Kısa zaman içinde kalpleriyle birlikte elleri de kenetlendi. İki gencin de bekleyecek zamanları yoktu. Birbirleriyle oyalanmak veya macera yaşamak gibi bir amaçlarıysa en başından beri hiç olmamıştı. Yaşlarından beklenmeyecek bir olgunlukla, geleceğe dair plânlar yaptılar. Tek dilekleri  sonsuza dek yürek yüreğe olmak ve hayatı birlikte göğüslemekti. Genç kız ve delikanlı, okullarından aynı zamanda mezun olmak için birbirlerine söz verdiler. Her ikisi de çalışkan öğrenciler olduklarından, verdikleri sözü tutmaları hiç de zor olmadı.

     Kep atma töreninde çekilen fotoğrafta, esmer bir delikanlıyla kumral bir kızın, mutluluğun yarattığı tebessüm dolu yüzleri fark edilebiliyordu.

    Jale ve Kenan'ın sevgisi öylesine güçlüydü ki, her ikisinin ailesi de bu ilişkiyi gönülden desteklediler. Kenan'ın ailesi için Jale bulunmaz bir kızdı. Hem kültürlü, hem güzeldi. Genç kız, etrafında dört dönen tâlipleri arasından oğullarını seçmişti. Aile büyükleri için, özellikle lise çağındayken çapkınlıklarıyla başa çıkamadıkları oğullarını dize getiren bir kızın olması büyük bir fırsattı. Çok sevdikleri Kenanları, ailesine lâyık olmayacak bir kıza takılıp kalacak diye az mı endişelenmişlerdi? Endişelerinin boşa çıkmasından fazlasıyla memnundular.

    Jale'nin ailesinin düşünceleri de, tıpkı Kenan'ın ailesinin düşüncelerine benziyordu. Onlar da kızlarını ne emeklerle büyütmüşler, ona nâzik bir gül gibi bakmışlardı. Güzelliğiyle ve zekâsıyla görenleri kendine hayran bırakan biricik kızlarını okutmak için  hiçbir fedakârlıktan kaçınmamışlardı. Jale de ailesini dersleriyle ilgili olarak hiç üzmemiş, başarılı bir öğrenim hayatı geçirmişti.

    İş bununla da bitmiyordu. Her aile gibi kızlarının hayat arkadaşı olarak kimi seçeceği konusunda Jale'nin ailesi de tedirginlik yaşıyordu. Ancak bu tedirginlikleri, Kenan'ı tanıyınca yerini kısa sürede ferahlığa bırakmıştı.

    Kenan'la buluşma saati yaklaşınca heyecanla kantinden ayrılan Jale için, bahar güneşi o gün bir başka ışıldıyordu. Kenan dün akşam kendisine evlenme teklifinde bulunmuştu. Uzun zamandır beklediği ânı bizzat yaşamak Jale'yi o kadar heyecanlandırmıştı ki, genç kız  bütün  gece uyuyamamıştı. Kenan'ın parmağına taktığı söz yüzüğüne bakıyor, onu nârin parmaklarıyla okşuyordu. Ne çok seviyordu Kenan'ı!  İki genç, diplomalarını alır almaz iş arayacaklar ve en kısa sürede evleneceklerdi.

    Jale ve Kenan, şehir merkezinde bulunan çam ağaçlarıyla çevrili parkta buluşacaklardı. Tam sözleştikleri saatte her ikisi de oradaydılar. Kenan'ın bakışları aşk doluydu. Dünyanın en güzel kızının yanı başında olduğunu bilmek, delikanlıyı gururlandırıyordu. Pek çok erkeğin onun yerinde olmak istediğini biliyordu. Bu nedenle kendini ayrıcalıklı hissediyordu. Onu etkileyen yalnızca Jale'nin güzelliği değildi. Genç kızın kültürü, tavırları, zekâsı delikanlıyı büyülüyordu.  İleride çocuklarına iyi bir anne, her ortamda kendisine eşlik edebilecek bir hayat arkadaşı olacaktı. Kenan, eski yıllarda yaptığı haylazlıklara ve çapkınlıklarına gülüyordu şimdi. Kimilerine göre çok genç yaşta durulmuştu. Ona aşkı yaşatacak ve evliliği hatırlatacak kadına rastlamış olmasının büyük bir şans olduğunu biliyordu.

    İkindi vakti, dev çam ağacının altında gölgelenen iki genç için, masallardan çıkmış bir zaman dilimini çağrıştırıyordu.

                                                                        II

    Nikah salonu dâvetlilerle dolup taşıyordu. Herkes neşe içindeydi. Gelin ve damat beklenirken, geniş  salon  Frank Sinatra'nın büyüleyici sesinden etrafa yayılan "Strangers In The Night" adlı şarkısıyla yankılanıyordu. Jale'nin ve Kenan'ın aile büyükleri çocuklarının bu en mutlu günlerinde davetlilerle özel olarak ilgileniyorlar, ömür boyu hatırlayacakları anların tadını çıkarıyorlardı. Tatlı bir yorgunluktu  üzerlerine yayılan. Her ailenin evlâtları için isteyeceği sayılı mutluluklardan birini yaşıyorlardı.

    Fonda  çalan Frank Sinatra  şarkısı, gençlerin özel isteğiydi. Tıpkı, toplum önünde evliliklerini ilân etmek için basit bir nikâh töreni istemeleri gibi bir istekti bu da.

   Gelin ve damat iki kuğu gibi süzülerek salona girdiler ve alkışlar içinde dans etmeye başladılar. Jale bembeyaz gelinliğinin içinde bir prensesi andırıyordu. Kenan kollarında zarâfetle dans eden müstakbel karısına hayranlıkla bakıyordu. Jale'yi ne çok sevdiğini düşündü. Kadere, kendisine onu armağan ettiği için  bir kez daha teşekkür etti.

    Jale'nin duyguları da Kenan'dan farklı değildi. O da, Kenan'ı ne kadar çok sevdiğini düşünüyordu. Kendisinin ve Kenan'ın okuldan mezun olduktan  sonra fazla beklemeden iş hayatına atılmış olmalarına çok seviniyordu. Eğer iş bulamasalardı, evlenmek için belki de uzun süre beklemek zorunda kalacaklardı. Jale, tüm bunların şans meleğinin işi olduğunu biliyordu. Onu düşününce dudaklarına bir tebessüm yayıldı. Çocukluğundan beri hep yanında hissettiği  görünmez dostuna, kimseler fark etmeden teşekkür etti.

   Genç kız, dans ettiği adama hayrandı. Onun omuzlarına dökülen siyah gür saçlarına ve çocuksu bakan kahverengi gözlerine bayılıyordu. Kenan'ın kendisini sonsuza kadar seveceğine yürekten inanıyordu. Güven duygusu geliştikçe, içindeki sevgisi de coşuyordu. Hayat boyu Kenan'la olmak, her durumda onunla yan yana bulunmak istiyordu.

   Aradan geçen dakikaların ardından nihâyet nikâh kıyılmıştı. Salon alkış sesleriyle inliyordu. Gelinin ve damadın yüzlerinde güller açmış, elleri sıkıca kenetlenmişti. Bir ömür boyu, iyi ve kötü günde, hastalıkta ve sağlıkta  birlikte  olabilmek için söz vermişlerdi.  Ne gelin ne de damat birbirlerinin ayaklarına basmadılar. Onlar kendilerini her zaman, bir elmanın iki yarısı gibi hissetmişlerdi. Aralarında üstünlük  diye bir kavram şimdiye kadar hiç olmamıştı; bundan sonra da olmayacaktı.

   Ailelerin mutluluğuna sevinç gözyaşları karışırken, Kenan ve Jale salondan sessizce kaçıverdiler. Onları kimsenin rahatsız edemeyeceği, mutluluklarına yalnızca tabiatın  şâhit olacağı huzurlu yerlere doğru yola çıktılar.

  İkindi vakti, eski bir otomobilin yarı açık camlarından içeriye dolan rüzgâr, siyah ve kumral saçları havalandırıyor, birbirini çok seven iki insanın sevda dolu bakışlarını gökyüzünün berrak maviliğine armağan ediyordu.

                                                                   III

   Üzeri çizimlerle dolu masaya doğru eğilmiş kadın hayli durgundu. Haftalardır olduğu gibi o gün de kendisini yorgun hissediyordu. Ellerini kavuşturarak caddeye bakan geniş pencereye yöneldi. Bir süre, telâş içinde oradan oraya koşturan insanları seyretti. Tedirgin ve üzgün bir hâli vardı. İş çıkışı, dün yaptırdığı kan tetkiklerinin sonuçlarını alacak ve  onları  doktoruna  gösterecekti.  Gerginliğini azaltmak için kendine papatya çayı demledi. Bardağının içine attığı bir dilim limon onu çocukluğuna götürdü. Büyükbabasının limon ağaçlarıyla dolu bahçesini düşündü. Gözlerinden birkaç damla yaş süzüldü. "Galiba yaşlanmaya başlıyorum" diye geçirdi içinden. "Tıpkı, yaşlı insanlar gibi  sık sık geçmişimi arıyor ve özlüyorum."

    Jale için, o gün saatler bir türlü geçmek bilmiyordu. İyi ki, birkaç yıl özel bir şirkette çalışıp deneyim kazandıktan sonra kendi mimarlık bürosunu açmıştı. Aradan geçen yirmi yıl ona meslekî açıdan çok şeyler katmıştı. Çevresinde sevilen ve sayılan bir mimardı. Yıllar onu yormuştu yormasına; ama berâberinde genç kadına iyi bir kariyer ve maddi olanaklar sunmuştu. Hem sonra kendi işinde daha özgürdü; çalışma saatlerini duruma göre kendisi belirleyebiliyordu. O gün de doktoruna gitmek için bürosundan erken ayrıldı.

    Doktorun muayenehânesinin bekleme salonu kalabalıktı. Jale sırasının gelmesini bekliyordu. Elleri buz gibiydi. Kalbi bir serçenin kalbi gibi atıyordu. Kendisi buna bir anlam veremese de, sanki hayatında ilk defâ doktora geliyormuş gibi garip bir heyecan yaşıyordu.

    Nihayet Jale'nin sırası gelmişti. Genç kadın, doktorun odasına giderken ayaklarının geri geri gittiğini hissetti. Odadan içeriye zorlukla girdi ve doktorun masasına en yakın koltuğa oturuverdi. Yaşlı doktor,  hastasını durgun ve  hüzünlü bir yüz ifâdesiyle karşıladı. Anlaşılan durum oldukça ciddiydi. Sonuçlara göre Jale kanserdi. Başlangıç aşamasında da olsa, çağın vebâsı olarak bilinen illet onun da kapısını çalmıştı. Doktor tedâvi aşamalarını ve yöntemlerini büyük bir soğukkanlılıkla hastasına anlatırken, hasta kadın için dünya durmuş gibiydi. Jale; donup kalmakla, ruhunun bir anda başka bir boyuta gidip gelmesi hislerini aynı anda yaşıyordu. Doktorun söylediklerinin çok azını duyabilmişti. Dakikalar sonra muayenehâneden çıkarken artık hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağını düşünüyordu.

    Kalabalık caddelerden, bir arı kovanındaki sesleri andıran insan uğultuları arasından geçti. Kendini evine zor attı. Bugün yaşadıklarının gerçek mi yoksa rüya mı olduğunu hâlâ anlayabilmiş değildi. Üzerini değiştirmeden salondaki kanepeye uzanıverdi. Uyandığında tüm bunların, sadece  bir kâbustan ibâret olduğunu ve rüyasında kalacağını umut ederek  uykuya daldı.

   Genç kadın, evin zilinin çalmasıyla birlikte irkilerek uyanmıştı. Gelen kocası Kenan'dı. Karısının bitkin ve üzgün hâlini görünce adamcağız çok telâşlanmıştı.

   Gecenin ilerleyen saatlerinde, ağlamaktan  gözleri şişmiş adam ve kadın birbirlerine sıkıca sarılmışlar,  bu kötü günleri  birlikte atlatacaklarına dâir karşılıklı söz vermişlerdi.

    Tedâvinin başlangıcında, Jale iş hayatından uzak kalmak ve büyük emeklerle bugünlere getirdiği bürosunu kapatmak istememişti. Kenan karısının bu kararına saygı duymuş ve ona  destek vermişti. Ayrıca tedâvilerin tamamlanmasının  ardından biraz toparlandığında, çalışmanın Jale'ye ayrı bir güç katacağını  da çok iyi biliyordu. Çalışkan ve azimli bir insandı Jale. Bütün gün evde oturmak ve kendini dinlemek ona göre değildi.

    Kenan uluslararası bağlantılı bir şirketin  genel müdürlüğünü yapıyordu. Yurtiçi ve yurtdışı toplantıları eksik olmuyordu. Yine de hiçbir şey karısının sağlığından daha değerli olamazdı. Jale'nin hastane günleri şirkete gitmiyor, en zor anlarında onun yanında oluyordu.

    Üç aylık zor dönem nihâyet geçmişti. Doktorunun söylediğine göre Jale'nin durumu günden güne iyiye gidiyordu. Onu canlandıran yalnızca ilâçlar değildi. Çok sevdiği kocasının  yoğun  ilgisi ve sevgisiyle yaşama sıkıca bağlanmıştı. Üniversitede okuyan kızının  desteğiyle  âdetâ  gençleştiğini hissediyordu. Hayatındaki iki özel varlık sâyesinde yeniden doğmuş gibiydi. Saçları dökülmüş, biraz zayıflamıştı. Ne olursa olsun içinde taşıdığı umut dolu inancın etkisiyle iyileşeceğine kendisi de güçlü bir şekilde inanıyordu.

    Aradan geçen birkaç yılın sonunda Jale, sağlığına tamamen kavuşmuştu. Eskisi gibi güzelliğiyle göz kamaştırıyordu. Saçları uzamış, bedeni canlanmıştı. Belirli aralıklarla gittiği sağlık kontrolleri dışında ona hastalığını hatırlatan hiçbir şey yoktu. Hastalığının Kenan'la aralarındaki bağı daha da kuvvetlendirdiğini düşünüyordu. Ona olan aşkının tıpkı üniversite yıllarında olduğu gibi benliğini sardığını hissediyordu. Kocasını çok seviyordu.

    Genç kadın, mimarlık bürosundaki işlerini hafifletmekle birlikte düzenli olarak çalışmaya da devam ediyordu. Çalıştıkça, verimli bir insan oldukça yaşama tutkuyla sarılıyordu. Kenan'ın işleri de aynı yoğunlukla devam ediyordu. Karısının hastalığında ihmal ettiği işlerine tutkuyla sarılır olmuştu. Üstelik, kimi zaman birkaç günlüğüne gittiği iş toplantıları da son dönemde oldukça yoğunlaşmıştı. Böyle zamanlarda, valizini Jale hazırlıyordu. Kocasının gömleklerinin  ceplerine  ve valizinin  gizli  gözlerine ona olan aşkını dile getirdiği  küçük notlar  yerleştiriyordu. Kenan uzak yerlere gittiğinde, karısının yaptığı bu sürprizleri farkedip sevinsin istiyordu. Jale için sevdiği adamı mutlu etmekten daha değerli bir şey yoktu. O mutlu oldukça, kendisi de mutlu oluyordu.

    Üniversiteden  başarıyla mezun olan kızının varlığı ve uzak bir kentte de olsa telefonla sık sık annesini araması Jale'nin mutluluğunu ikiye katlıyordu. Her anne gibi evlâdını çok özlüyordu; ama yine de onun derslerindeki başarıları sâyesinde oldukça iyi bir firmada çalışmaya başlamasına çok seviniyordu. Sağlık olduktan sonra, gönüllerinin her zaman birlikte olduğuna inanıyordu.

                                                                   IV

    Denizin  esintisi,  açık olan pencereden olduğu gibi geniş salonun içine doluyordu. Güneşin, ışıklarıyla evdeki eşyaları ve salonda sessizce oturan iki kadını  kucakladığı ikindi vaktiydi. Aylin Hanım,  samimi arkadaşlarından olan Jale'ye az önce söylediklerinden dolayı büyük bir pişmanlık duyuyordu. Arkadaşının moral dolu  ve canlı hâlini görünce birdenbire boş bulunup, bilmemesi gereken bir durumu nasıl olmuş da ağzından kaçırıvermişti. Gerçi kendisi söylemese Jale nasıl olsa, belki de bir yabancıdan, kocasının yaptıklarını er- geç öğrenecekti. O zaman, öğrendiklerinden çok daha fazla etkilenecek, üstelik konudan haberi olduğu hâlde kendisinden sakladığı  için çok güvendiği Aylin'e kırılacaktı.  Aylin,  yine de söylediklerinin Jale'yi çok üzdüğünü fark etmişti. Ne yapsa da arkadaşını teselli etse, gerçekten bilemiyordu. Sessizce düşünüyor, yalnızca gözlerinden sicim gibi yaşlar süzülen Jale'nin omzuna elini atarak ona sıkıca sarılmakla yetiniyordu.

    Kocasını âdetâ taparcasına seven bir kadının aldatıldığını öğrenmesi hiç kolay değildi. Üstelik bu aldatılma yıllardır devam ediyorsa durum daha da içler acısıydı. Jale,  Kenan'ın böyle bir şey yapabildiğine inanmak istemiyordu. Yine de bunu haber verenin oldukça güvenilir bir kaynak olması, genç kadını duyduklarına inanmak zorunda bırakıyordu. Aylin'in kocası Kenan'ın iş arkadaşlarındandı. Adamcağız durumu çok önceden beri tahmin ettiği hâlde, tam olarak  emin olmadan bu konudan karısına hiç bahsetmemişti. Tâ ki tek başına bir yurtdışı seyahatine gittiğinde, şehrin en ünlü restaurantında Kenan'ı o kadın ve küçük bebeğiyle samimi bir şekilde görene kadar.

    Kenan, hiç beklemediği bir anda iş arkadaşını karşısında görünce, en başta bir hayli telâşlanmış ve ondan her şeyi gizlemeye çalışmıştı. Ancak daha sonraları birkaç kez daha benzer durumlar söz konusu olunca ona tüm gerçeği itiraf etmek zorunda kalmıştı. Kenan, karısı Jale'nin hastalığa ilk yakalandığı dönemde tanımıştı Clara'yı. O dönemde kendisi karısının sağlığını bahâne edip yurtdışındaki iş toplantılarına katılamayınca, bu defâ İngiltere'de bağlantıda oldukları firma işi hızlandırmak için, birkaç üst düzey personelini Türkiye'ye  göndermişti. İş toplantılarında başlayan arkadaşlık, kısa zamanda yakın bir ilişkiye dönüşünce Kenan kadına oldukça lüks bir daire bile kiralamıştı.

    Aylin'in ziyâreti sırasında anlattıkları, Jale'yi âdetâ yıkmıştı. Hastalığı sırasında epeyce hâlsiz kalan Jale, çok güvendiği kocasının ve biricik kızının yardımlarıyla yeniden güçlenmişti. Şu birkaç yıl içinde yaşadığı acı günleri unutmuş gibiydi. Oysa, o gün öğrendiklerinin ardından kendisini yeniden çok güçsüz ve yaşama karşı isteksiz hissetmişti. Derin bir üzüntüye teslim olan yüreğinde, hayatı boyunca içini hep acıtacak olan onarılamayacak bir yara açılmıştı.

    İlerleyen günlerde, bir arkadaş toplantısı sırasında birkaç kişiden daha  Kenan'ın üç yaşındaki oğullarıyla birlikte  sarışın bir kadınla berâber yaşadığını duydu.

    Jale'nin yarası kanadı, kanadı...

    Zaman hızla  akıp geçerken, Jale kocasına karşı duyarsız kalmaya devam ediyordu. Böyle çirkin bir konu için  bir zamanlar çok sevdiği adamla tartışmak ve geriye dönüşü olmayan bir yola girmek istemiyordu. Sevgisi benden çoktan gitmiş, en azından aramızdaki saygı kalsın  diye düşünüyordu. Bu nedenle, kocasının sıklıkla gittiğini söylediği iş toplantılarına ses çıkarmadı. Hayatını ve evliliklerini oluruna bırakmayı tercih etti. Hem sonra, böyle bir durumu öğrenirse kızı da çok üzülürdü. Jale, biricik evlâdının büyük gayretlerle girdiği işinde başarısız olmasını bir anne olarak asla istemezdi.

    Bu arada Kenan kendi hayatına o kadar dalmıştı ki, karısındaki değişikliğin, soğuk davranışlarının farkına bile varmadı. Jale'nin hastalığını yenmesinde elinden geleni yapmış olmakla aile içindeki görevini yerine getirdiğini düşünüyordu. Aklı fikri iş toplantılarındaydı. Jale bunu, kocasının o toplantılara uçarcasına gitmesinden anlıyordu.

     Umut yoksunu  genç kadın, yaptığının yanlış olduğunu bile bile uzun zaman sessiz kaldı; tâ ki yeniden yatağa düşene kadar...

                                                                     V

    Güllerle dolu bahçeye bakan odada, bir deri bir kemik kalmış bir kadın yatıyordu. Yatağının başucundaki komidinin üzerinde bir bardak su ve henüz bitirilmemiş bir kâse çorba duruyordu. Yarı baygın hâlde yatan kadının sayıklamaları,  yanı başında duran genç kız ve yaşlı kadını çok üzüyordu. Biricik kızıyla, annesi hastalığının son evrelerinde hep onunlaydılar.

   Yaşamı boyunca güzelliği, zekâsı ve zarâfetiyle  göz kamaştıran kadın ölüyordu...

   Jale, sonsuz hayatına doğru adım adım ilerliyordu.

   Kenan, karısı yataklara düştükten sonra  onun aslında her şeyi bildiğini öğrendi. Jale'yi bu hâllere düşürenin, kendi yanlışları olduğunu biliyordu. Birkaç yıl önce,  solan bir çiçeği sevgisiyle diriltmeyi başarmıştı. Sahte de olsa, ihâneti daha o günlerde başlamış da olsa, zor zamanlarında yine de karısını bağrına basabilmişti. Oysa şimdi her şey karmakarışıktı. Gözlerinin önünde hastalıktan değil, sevgisizlik ve ilgisizlikten dolayı günden güne eriyen karısı yatıyordu. Dışarıdaysa kendisini yanlış yollara sevk etmiş ve hata yapmasına olanak tanımış bir kadın vardı.Yalnızca o olsaydı belki her şeyi geride bırakabilir ve karısının ayaklarına kapanabilirdi. Peki ya, o minik yavrunun suçu neydi? Büyüklerin işlediği günahların sonuçlarını çocuklar nasıl çekebilirdi?

   Kenan, yüreğindeki pişmanlıkların aleviyle yanıyordu. Ama her şey için  artık çok geçti. Üniversitede tanıştığı, aşkın en mâsum heyecanını  onunla birlikte yaşadığı, yaşamı boyunca kendisini mutlu etmek için çırpınıp duran biricik karısı  komaya girmişti. Hiçbir şey yemiyor, içmiyor, sâdece sayıklıyordu. Kimseleri tanımıyordu.  Sonsuz boyuttan birileriyle konuşuyormuş  gibi sesler çıkarıyor, sanki kendisine bir şeyler içiriliyormuş gibi  zayıf parmaklarını oynatıyordu. Yaşamı boyunca güçlü bir inanç sahibi olan kadın için tüm bunlar, artık diğer boyutla bağlantılı olduğunun açık birer göstergesiydi.

    İkindi vakti, hasta yatağında sonsuzlukla buluşmuş genç kadının başında oturan bir adam, suçlu ve mahcup bir ses tonuyla Frank Sinatra'nın Strangers In The Night adlı şarkısını mırıldanıyordu. Çocuksu bakan kahverengi  gözlerinden süzülen yaşlar, kadının ince uzun parmaklarına damlıyor, hüznün derin yarası o an odada bulunan üç insanın yüreğinde kanıyordu.

     (*): Berfin Bahar, Haziran 2016, Sayı 220

 

   

 

 

 

 

 

 

  

 

13 Haziran 2016 Pazartesi

 
                                                    SANATIN YOLU*
    Sanat, ruhları görünmez ışıklarla aydınlatan, hayatın muazzam ateşinden damıtılmış bir som altın parçasına benzer. Onun adının altında oluşturulan her eser, o eseri yaşadığı çağa katan yüreğe aydınlıkların insanı olma onurunu bahşeder. Aklındaki birikimleri kalbindeki derinliklere katarak yolculuğunu sürdüren sanatçılar, seçtikleri yolda ne denli ağır bir sorumluluğun altına girdiklerini yolculukları esnasında sıklıkla fark ederler.
      Sanatın hangi dalı olursa olsun, ilgili dalda nitelikli ürünlerin açığa çıkabilmesi ancak özgürlük ağacının dallarına tutunulmasıyla mümkün olabilir. Aksi takdirde dış dünyaya kendini beğendirme çabası içinde ona bağımlı olma hâlleriyle sarf edilen zamanlar, hüsran dolu sonuçları da kaçınılmaz şekilde berâberinde getirecektir.
      Sanatın toplumun hizmetinde olması, tıpkı bilimin insanlığın hizmetinde olmasına benzer. Bilim insanları, çalışmalarından tüm insanların faydalanmasını amaç edinirler. Buna karşılık ulaştıkları doğruları insanlara aktarmayı istemeleri, onların çoğunluğun anlayamayacağı konularda çalışmalarını engellemez. Yani bilimsel algılarını ve çalışma prensiplerini herkese göre belirlemezler. Toplum için çalışırlar; ancak yalnızca toplumun anlayacağı konularda çalışmayı düstur edinmezler.
     Sanatın ışığını kendi yüreğinde yakmayı başarmış insanlar için de aynı durum söz konusudur. Sanatın nefesini nefesine katarak yol alanlar, oluşturacakları güzelliklerin çoğunluk tarafından anlaşılıp anlaşılmamasına aldırmazlar. Aynı zamanda sanat güzergâhlarını başkalarına göre belirlemezler. Onlara göre eğer nitelikli bir eser açığa çıkarılmışsa, o eserin değeri er-geç anlaşılacaktır. Sanatçı için bunun yaşadığı çağda gerçekleşmesiyle, varlığını sonsuzluğa armağan ettikten sonra gerçekleşmesi arasında hiçbir fark yoktur. Bu düşüncenin kökeninde, kişiyi sanata yönelten değerlerin kimi zaman sözcüklere dahi sığmayacak derinlikler içermesi yatmaktadır. Bunu sanatla iç içe yaşamayan, sanatın inceliklerini yaşamına katmamış olanların ve sanatla uğraşmanın boş işlerden biri olduğuna inananların anlamaları elbette mümkün değildir.
    Sanat eserleri, insanların kendi ruhlarındaki değerleri görmelerini sağlayan aynaları andırır. Her insan özünde nice güzellikler taşır. Buna karşılık; yaradılışı gereği kendinde var olan değerleri doğup büyüdüğü çevrenin, kültürel gelişimle bütünleşme derecesinin, hayatı algılama şeklinin ve yaşamın kendisine sunduklarının da etkisiyle kimi zaman görünmez derinliklere atar. Yıllar geçtikçe, o derinlikler karanlık katmanlara dönüşür. Üzerinde yığınlarca ağırlık biriktiğinden, ruhlar o ağırlıkların altında ezilir.
    Sanatın, insanların/toplumların hayatlarını yeni baştan yaratarak onlara incelikler katması tam da bu noktada gerçekleşir. Bir taş ustasının kaba bir taşı yontarak zarif bir heykele dönüştürmesi gibi, sanat da kabalaşan ruhları törpüleyerek onlara zarâfet kazandırır. Sanattan hiç anlamadığını, hattâ ondan hoşlanmadığını söyleyenlerin bile gerçek bir sanatçının elinden çıkmış bir eseri incelerken/okurken/dinlerken o eserin etkisi altına girmekten kendilerini alamadıkları görülür. Bunda, gönülden gelerek oluşturulan eserlerin diğer gönüllere gül kokusu misâli sızmasının büyük ölçüde etkisi vardır.
    Sanat, ruhlardaki kabalığı gidermenin yanı sıra akıllardaki düşünceleri sonsuz kılma görevini de üstlenir. Duygu ve düşüncelerini harmanlayarak eserlerine nakşeden pek çok sanatçının, kendi kişisel gelişimlerine paralel olarak diğer insanların ruhsal ve düşünsel gelişimlerine de dolaylı olarak katkıda bulunduğu yadsınamaz bir gerçektir.
   Buradan da anlaşılacağı gibi sanat; gerçek anlamda onun yoluna baş koyanların, oluşturdukları eserler aracılığıyla yaşadıkları çağı aydınlatmalarına olanak tanıyan önemli bir köprüdür. Sanatın yolunda ağır ama emin adımlarla yürüyen her birey, aynı zamanda kişiliğine, düşünce ve duygularına yansıyan duyarlık ve zarâfetiyle etrafına, topluma, insanlığa ve yaşadığı çağa etkide bulunacağının bilincindedir. Bu nedenle, eserleriyle olduğu kadar kendi varlığındaki gelişim ve olgunlaşma süreciyle de yakından ilgilidir.
   Özündeki derinlikler arttıkça, açığa çıkan eserlerin sanata yaraşır niteliklerinin de artacağının farkında olan sanatçı için sanatın yolu zor fakat bir o kadar da zevkli bir hâl alır. Bunun da ötesinde, sanatçının hayatın içindeki karanlıkların sanat sâyesinde aydınlıklara çevrileceğine dâir güçlü inancı, gönül heybesindeki mücevherleri keşfederek sürdürdüğü yolculuğunda, ona yepyeni istasyonlarda nice güzelliklerle karşılaşacağını müjdeler.
    (*): İstanbul Bir Nokta, Haziran 2016, Sayı 173